BİGA’da 93 Göçleriyle Kurulan Köyler.

Çanakkale ili Biga ilçesinde toplam 113 adet yerlesim yeri vardir. Bunlardan 6’si belediye (Biga, Karabiga, Gümüsçay, Kozçesme, Balikliçesme, Yeniçiftlik), geri kalan 107’si ise köydür. Bu belde ve köylerin büyük çogunlugu, asagida ayrintilariyla görecegimiz gibi, “Doksanüç Harbi” olarak bilinen 1877-78 Osmanli-Rus Harbinden sonra Bulgaristan’dan gelen kendilerine kisaca “Doksanüç Muhaciri” denen göçmenlerce kurulmustur.
Biga’da Doksanüç Muhaciri olan bu köylerin nasil kuruldugu konusunda bildigimiz kadariyla yapilmis bir çalisma yoktur. Iste bu bildiride biz bu eksikligi bir ölçüde de olsa gidermeyi amaçliyoruz. Süphesiz, böyle bir çalismada yapilmasi gereken sey, Biga’daki bütün Doksanüç Muhaciri köylerinin tek tek nasil kurulduklarini kisaca inceleyip, bunlarin arasindaki kuruluslari bakimindan benzerlik ve farkliliklari tespit etmek ve o dönemde bir muhacir köyünün kurulmasi konusundaki bagintilari ortaya çikarmaya çalismaktir. Böyle bir çalismanin yapilabilmesi için ise öncelikle her köy için yapilmis monografik çalismalarin bulunmasi gerekir. Ancak bilebildigimiz kadariyla Biga köyleri hakkinda yapilmis monografik çalismalar hemen hemen yok gibidir. Böyle monografik çalismalar olmayinca, köy çalismalarini ilk elden yapmak gerekmektedir. Bu tür çalismalari yapmak çok zordur. Ülkemizde mahallî arsivler ya yoktur, ya çok zayiftir, varsa da bunlara ulasilmasi fevkalade güçtür. Böyle olunca çalisilan her köy konusunda bizzat o köye gitmek, sözlü kaynaklara basvurmak gerekmektedir. Sözlü kaynaklara basvurmak da çok saglikli bir yöntem degildir. Bugün Doksanüç Muhaciri köylerde en yasli kisiler dahi Türkiye’de dogmus kisilerdir. Bu köylerdeki en yasli kisiler dahi asil göç eden kisilerin çocuklari veya torunlaridir. Bunlarin dedelerinin nereden, nasil ve ne zaman geldikleri konusunda verdikleri bilgilerin güvenirliligi fevkalade sinirlidir.
Bu bildiride Biga’daki köyler hakkinda genel bilgiler verilecektir ve bu sekilde, Biga’daki muhacir köyü olgusu kisaca gözler önüne serilmeye çalisilacaktir.

1. Biga’nin Köyleri
Önce asagida Tablo 1’de Biga ilçesindeki yerlesim yerlerinin (ilçe merkezi, belde ve köylerin) bir alfabetik listesi verilmistir. Bu tabloda her yerlesim yerinin (köy veya beldenin) isminin hizasinda, o köyün/beldenin etnik özelligi, ne zaman kuruldugu, kurucularinin nereden göç ettigi hakkinda kisa bilgiler vardir. Tabloda yer alan “muhacir” terimi, bütün göçmenleri degil, 1877-78 Osmanli-Rus Harbinden (Doksanüç Harbinden) sonra Bulgaristan’dan Biga’ya gelmis olan anadil olarak Türkçe konusan Müslüman göçmenleri ifade eder.

Tablo 1: Biga Ilçesinde Yerlesim Yerleri
(Sirasiyla: Köy veya Belde Ismi, Etnik Özelligi, Kurulus Tarihi, Geldigi Yer [Ülke, Sehir, Köy])

ABDIAGA: Pomak, 1891, Bulgaristan, Filibe, Rahova.
ADLIYE: Muhacir, 1889, Bulgaristan, Filibe vs.
AGAKÖY: Muhacir, 1880, Bulgaristan, Razgrad/Sumnu.
AHMETLER: Yörük, 1561.
AKKAYRAK: Pomak, 1904, Bulgaristan, Filibe, Tomraç ve Küçükköy.
AKKÖPRÜ: Kumuk, 1872, Dagistan, Aksay ve Magaçkale.
AKPINAR: Yörük (Tarih?) + Pomak, 1891, Filibe, Dravna ve Foyna.
AKSAZ: Mubadele Muhaciri, 1925, Yunanistan, Selanik, Doyran, Langaza, Klepe ve Turgutlu. (Eski Rum köyüdür)
AKYAPRAK: Muhacir, 1879, Bulgaristan, Razgrad, Ayazlar köyü.
ANBAROBA: Yörük (Tarih?), + Muhacir, 1894, Bulgaristan, Osmanpazari, Razgrad vs.
ARABAALAN: Pomak, 1885, Bulgaristan, Filibe, Lakavitsa.
ASAGI DEMIRCI: Çerkez, 1877, Kafkasya, Adige, Kuban; + Doksanüç Muhaciri, Bulgaristan, Razgrat, Osmanpazari, Sumnu, Aydos, Rusçuk, Silistre.
AYITDERE: Türkmen, 1411 + Muhacir, 1878, Bulgaristan.
AZIZIYE: Kumuk, 1869, Dagistan.
BAHÇELI (Ihsaniye): Çerkez, 1874, Kafkasya, Adige, Kuban Havzasi, + Bulgaristan Muhacirleri, 1878.
BAKACAK (Ipkaiye): Çerkez, 1874, Kafkasya, Adige, Kuban Hafzasi, + Muhacir, 1877, Bulgaristan, Sumnu, Osmanpazari.
BAKACAKLIÇIFTLIGI: Muhacir, 1877, Bulgaristan, Filibe, Yeniköy.
BALIKLIÇESME (BELEDIYESI): Muhacir, 1878, Bulgaristan, Tirnova, Sumnu, 1878
BEKIRLI: Yörük, 1561, Karaçadirli Asireti.
BEZIRGANLAR: Yörük, 1648.
BIGA: Yerli + Muhacir + Pomak + Çerkez + Kumuk + Çeçen + Mubadele Muhaciri + Çingene, vd.
BOZLAR: Yörük, 1625 + Muhacir, 1943, Bulgaristan, Eski *****a.
CAMIALAN: Pomak, 1900, Bulgaristan, Filibe, Daudvu, Kurusu ve Drievu.
CIHADIYE: Çerkez, 1887, Kafkasya, Adige, Kuban.
ÇAKIRLI: Yörük, 1711.
ÇAVUSKÖY: Yerli, Yörük ? 1385 ?
ÇELIKGÜRÜ: Muhacir, 1881, Bulgaristan, Razgrad, Karaveliler, Hocalar.
ÇELTIK: Muhacir, 1882, Sumnu, Akyar (Eski Bulgar köyüdür).
ÇESMEALTI: Pomak, 1878, Bulgaristan, Botevgrad, Orhaniye.
ÇINARDERE: Çeçen, 1864, Dagistan, + Muhacir, 1878, Bulgaristan, Sumnu.
ÇINARLIKÖPRÜ: Çeçen, Dagistan, 1848 + Muhacir, Bulgaristan, Çesitli.
ÇÖMLEKÇI: Muhacir, 1878 (Karagaç Köyünden gelen tarafindan kurulmustur).
DANISMENT: Yerli, 1171.
DEGIRMENCIK: Mübadele Muhaciri, 1925, Yunanistan, Selanik Dedeagaç, + Muhacir, Bulgaristan, Kosova, Üsküp (Eski Rum köyüdür)
DEREKÖY (Sevketiye): Çerkez, 1872, Kafkasya, (AdigeKuban, Krosnodar, Tantogay ve Sinci köyleri, 1872.
DIKMEN: Muhacir, 1878, Bulgaristan, Kircaali, Boruva.
DOGANCI: Kumuk, 1877, Dagistan, Aksay sehri Vadigilli, Elpeyli Torgalli, + Romanya ve Bulgaristan Muhacirleri, 1934.
EGRIDERE: Muhacir, 1871, Eski*****a, Akmehmet Köyü, Sumnu Nasçi Köyü.
ELMALI: Pomak, 1882, Bulgaristan, Filibe, Bukova, Rakovutsa, Drenova.
EMIRORMAN (Ihvaniye): Çerkez, 1881, Kafkasya, Adige, Kuban, Eskalay.
ESKIBAKACAK: Yörük, 1542 (Türk Bakacak).
ESKIBALIKLI: Yörük, 1600, + Tatar, 1761
EYBEKLI: Yörük, 1731 + Pomak, 1878, Bulgaristan, Filibe, Rubcuz, 1878, + Muhacir, Bulg. Lofça
GEMICIKIRI: Muhacir, 1881, Bulgaristan, Eski*****a, Kamçiboylu; Sumnu, Yasçi.
GEREDELI: Yörük, 1445.
GERLENGEÇ: Muhacir, 1877, Razgrad, Sultaniye, Eski*****a Popköy.
GEYIKKIRI: Kumuk, Dagistan, 1860 + Muhacir, 1878, Bulgaristan, Eski*****a, Baliksu, + 1934, Razgrad, Pabuççular.
GÖKTEPE: Muhacir, 1888, Bulgaristan, Eski*****a, Kayabasi, Hocaköy.
GÜLEÇ KÖY: Muhacir, 1881, Bulgaristan, Tunca/Arda Akincilar Köyü.
GÜMÜSÇAY (BELEDIYESI) (Demetoka): Yerli, Tarih ?.
GÜNDOGDU (Karanti): Pomak, 1883, + Muhacir, 1883, Bulgaristan, Filibe, Evciler, +Sumnu Terbi Köy, Karliova,
GÜRÇESME (Arapçesme): Muhacir, 1877, Bulgaristan, Razgrad, Osmanpazari, Araplar, Asagi Kapdagi ve Ayazlar
GÜRGENDERE: Muhacir, 1884, Bulgaristan, Razgrad, Umur.
GÜVEMALAN KÖYÜ: Yörük, 1855 + Muhacir, 1895, Bulgaristan, Sumnu + Pomak, Filibe Küççükköy ve Tomaç.
HACIHÜSEYINYAYLASI: Muhacir, 1891, Bulgaristan, Filibe, Tekke Köy.
HACIKÖY (Maksudiye): Çerkez, 1872, Adige, Kuban, + Muhacir, 1878, Bulgaristan Razgrad, Eski*****a, Sumnu.
HACIPEHLIVAN (Hulübeliler): Muhacir, 1878, Bulgaristan, Razgrad, Hülübe.
HARMANLI (Fiilik): Pomak, 1878, Bulgaristan, Filibe, Dervisova.+ Muhacir, Bulgaristan, Sumnu, Aydos
HAVDAN: Pomak, 1881, Bulgaristan Filibe, Poyna, Dravna, Bukfu.
HISARLI (Hasali): Yörük, 1711.
HOSOBA: Yörük, 1767 + Muhacir, 1877, Bulgaristan, Razgrad, Ada Köyü, Lofça.
ILICABASI: Pomak, 1893, Bulgaristan, Filibe, Lakaviça, Corgan, Tafrisna.
ISIKELI (Esekçi): Pomak, 1896, Bulgaristan, Filibe, Lokavitsa.
IDRISKORU (Tevfikiye): Çerkez, 1873, Kafkasya, Adige, Kuban, 1873.
ILYASALAN: Pomak, 1911, Bulgaristan, Filibe, Tomraç ve Küçükköy.
ISKENDERKÖY: Pomak, 1878, Bulgaristan, Filibe, Drenova, + Yunanistan Dedeagaç, + Kosova Ronen (Eski Bulgar köyüdür).
KAHVETEPE (Serefiye): Çerkez, 1874, Kafkasya, Adige, Kuban.
KALAFAT: Bosnak, 1861, Saraybosna, Kesalak, Bihaç Velikakyarusa, Sazin.
KALDIRIMBASI: Muhacir, 1878, Bulgaristan, Razgrad.
KANIBEY (Popköy): Muhacir, 1883, Bulgaristan, Razgrad, Popköy.
KAPANBELEN: Pomak, 1869, 1877, Bulgaristan, Filibe, Dobrulu Köyü.
KARAAGAÇ: Muhacir, 1878, Bulgaristan, Razgrad, Karaagaç Köyü.
KARABIGA (Belediye): Yerli.
KARACAALI: Yörük, 1700’ler + Muhacir, 1878, Bulgaristan, Sumnu, Çavusköy, Kurtlar, Saraçlar.
KARAHAMZALAR: Yörük, 1700’ler+ Muhacir, 1897, Bulgaristan, Razgrad Sumnu, Akyar, + Sumnu, Siyahlar, 1934.
KARAPÜRÇEK: Yörük (Karakeçili), 1812 + Romanya Muhaciri, 1934, Köstence, Siyahlar Köyü.
KASIKÇIOBA: Yörük, 1761.
KATRANCI: Muhacir, 1877, Bulgaristan, Karlova, Bançeliköy.
KAYAPINAR: Muhacir, 1878, Bulgaristan, Razgrad, Araplar, Hocaköy, Dereköy, Ayazlar.
KAYNARCA: Pomak, 1896, Bulgaristan, Filibe, Çatrak, Direnova, Steminak, Çurkuvu ve Sriyavu.
KAZMALI: Muhacir, 1883, Bulgaristan, Sumnu, Dobruca, Pravda, *****ali.
KEMER: Mübadele Muhaciri, 1925, Yunanistan, Dedeagaç, Vardar ve Selanik. (Eski Rum Köydür).
KEPEKLI: Muhacir, 1903, Bulgaristan, Aydos, Kiremitçik Köyü.
KOCAGÜR: Muhacir, 1877, Bulgaristan, Sumnu, Hocaköy; Razgrad, Kurtlar.
KORUOBA: Yörük Tarih ? + Muhacir, 1878, Bulgaristan, Osmanpazari, Karinabat, Tirnova, Silistre vs.
KOZÇESME (Belediye): Muhacir, 1884, Bulgaristan, Sumnu, Karaveliler.
OSMANIYE: Çerkez, 1877, Kafkasya, Adige, Kuban.
OTLUKDERE: Muhacir, 1879, Bulgaristan, Sumnu, Çobanköy, Osmanpazari, Tirnova.
OVACIK: Yörük, 1761.
ÖRTÜLÜCE: Muhacir, 1904, Filibe, Inebekçi köyü, Kircaali, Hasköy.
PASAÇAYI (Bogaalan): Yörük, 1681.
PEKMEZLI: Yörük, 1261.
RAMAZANLAR: Yörük, 1461.
SARICAKÖY: Yörük, 1360.
SARIKAYA: Göçebe, 1860 + Pomak, 1879, Bulgaristan, Filibe, Rava, Yesilköy, Tirmis.
SARISIVAT: Muhacir, 1886, Bulgaristan, Filibe, Baruva, (Kircali).
SARNIÇ: Yörük, 1711.
SAVASTEPE (Lütfiye): Çerkez, 1878, Kafkasya, Adige, Kuban.
SAZOBA: Muhacir, 1880, Bulgaristan, Razgrad, Kosovina.
SELVI: Muhacir, 1887, Bulgaristan, Sumnu, Selvi, Görmekçe.
SIGIRCIK; Muhacir, 1877, Bulgaristan, Razgrad, Osmanpazari, Sumnu.
SINEKÇI: Muhacir, 1880, Bulgaristan, Eski*****a, Nasçiköy, Adaköy, Çukurkisla, Tekeli, Razgrad, Bugular.
SAKIRBEY: Muhacir, 1299, Bulgaristan, Eski Zagra.
SIRINKÖY: Muhacir, 1880, Razgrad, Kosovina.
TOKATKIRI: Çerkez, 1265, Adige + Muhacir, Bulgaristan, Razgrad, Eski Zagra, Filibe vs.
YANIÇKÖY: Yörük, 1685.
YENICEKÖY: Muhacir, 1893, Bulgaristan, Pravadi vs + Mubadele Muhacirleri, 1925, Yunanistan, Selanik, Florina, Dedagaç, Sofular (Eski Rum köyüdür).
YENIÇIFTLIK (Belediye): Pomak+Muhacir, 1895, Bulgaristan, Belaslatina, Lofça, Bejanova, Palamarsa, Köklüce, vs.
YENIMAHALLE: Muhacir, 1882, Bulgaristan, Razgrad, Dogandere, vd.
YESILKÖY (Çilingir Mahallesi): Pomak, 1882, Bulgaristan, Filibe, Çilingir Köy.
YOLINDI: Pomak, 1878, Bulgaristan, Filibe, Naresçan,
YUKARIDEMIRCI: Yörük (1861)+Muhacir, 1878, Bulgaristan, Sumnu, Eskiköy, Sirtmahalle.

Derleyen ve yazan  : Öğretmen Engin GÜRSU