Karşılaştırmalı Kumanca & Nogayca & Peçenekçe & Pomakça

 

Pomak halkı üzerine çokça yazılır çizilir ve her yazılan yazı veya makalenin içerisinde sanki beyefendiler Pomak dili uzmanıymış gibi,sanki Pomakçanın %100 unu biliyorlarmış gibi Pomak dilinin aslında olmadığını yüzdelik dilimlere ayırarak olayı çarpıtmakta ve göz göre göre yalan atmaktadırlar.
Derler ki : “…Ancak Pomak Türk lehçesi; %30 Ukrayna Slavcası, %25 Kuman-Kıpçakça, % 20 Peçenekçe, % 15 Nogayca ve % 10 Arapça’dan oluşmaktadır.
Ahmed Cevad; Balkanlar’da Akan Kan, İstanbul, s.190-191.
Ali Güler; “Yunanistan’da Etnik Gruplar: Dil Grupları”, Avrasya Dosyası, İlkbahar-Yaz 1998,C.4,Sayı 1-2, s.21…”
Pomaklar konusuyla ilgilenen hemen hemen herkes yukarıdaki alıntıyı görmüş ve okumuştur.Bu güne kadar aslında çokça yazdık böyle bir yüzdelemenin mantıksızlığını, fakat bu sefer farklı bir yöntemle anlatmaya çalışacağım.
Asıl karşılaştırmalı tablolara geçmeden evvel bu konudaki görüşümüzü açıklamakta fayda var.
Vicdanlı ve adil düşünceli bir insan Pomakça konusunda birşeyler söyleyecekse su unsurları göz önüne alması gerekmektedir.
Pomaklar dağlık yerlerde yaşayan, şehir yaşamından uzak guruplardır(Günümüzdeki şehirlere zorunlu göç olgusu göz önüne alınmamıştır). Dolayısı ile dillerinin daha köylüce, basit olması kaçınılmazdır. Aynı sebeple de teknik terimleri, yaşamlarında kullanmadıkları ifadeleri başka dillerden ödünç almaları da çok doğaldır. Türkiyede bir araba ya da bilgisayar reklamına bakın, ne dediğimi daha iyi anlarsınız. Zira günümüz Türkçesinde yüzde kaç fransızca,yüzde kaç arapça,farsça ve son dönemde ingilizce kelimenin kullanıldığını yazmaya kalkarsak ortada Türkçe yoktur demek zorunda kalacağız.
Oysa gerçek olan,o dilin gramatik yapısında gizlidir.Her dil dışarıdan kelimeler alabilir,almak zorundadır da.Fakat aldığı o kelimeyi kendi gramer yapısı içerisinde kullanıyorsa hiçkimse asıl kelimenin menşeine artık bakamaz.Bakmaya hakkıda yoktur.
Örneğin Çanta kelimesini ele alalım.Türkçe bu kelimeyi  çoğul kullanabilmek için “çantalar” demeniz gerekmektedir,oysa Pomakça ve diğer slav dillerinde çoğul olarak kullanabilmek için ” čanti” demeniz gerekmektedir. Çanta köken itibariyle Türkçe dilinden gelmiş olsa bile ,söz konusu kelimeye asıl manasını, kullanıldığı dildeki kullanım tarzı,kullanıldığı dilin gramatik tarzı  verir.
Diğer yandan Pomakçanın nasıl karma bir dil olduğunu yalanını güçlendirmek için aslında Türkiyedekilerin %99 unun bilmediği başka dil isimleride konuya eklenerek olay süslenmekte ve bilinçli olarak çarpıtılmaktadır.Bu konuda bende Nogaycası olduğunu düşündüğüm bir arkadaşa görüş sormuştum,aldığım cevabı aynen paylaşıyorum ; “…Ben bir Pomakın %15 Nogaycayı anlasın kafamı keserim : ) ,8 yıldır Pomaklardan tek kelime duymadım, ki Nogaycayı büyük ölçüde bilmekteyim, bizzat baba tarafından Nogaylıkta var : ) ve bugün Kıpçak dili konuşan halkları bir Pomakın %25 anlaması mümkün değildir.Aynı şekilde Nogayların de Pomakçayı anlaması ve Kıpçak dili konuşanlarında Pomakçayı anlaması mümkün değil, Pomakcanın hangi şivesi olursa olsun…”
Şimdi gel gelelim  tablolar halinde göstermeye.Malum yazarak bir türlü anlatamadık, karşılaştırmalı tablolar vasıtasıyla belki aradaki farkın ne denli büyük olduğunu gösterebiliriz.
Tabiki bu tabloları araştırıken epeyde Nogayca,Kumanca,Peçenekçe kelimede öğrenmiş oldum,benim için oda ekstra bir fayda teşkil etti bu çalışma.Biz başkaları gibi dışımızdaki dillere düşman değiliz,.her dil bir kültür hazinesidir ve insan mümkün olduğunca bu diller hazinesinden faydalanması gerekmektedir.
Diğer yandan,ben inanıyorumki yazının başında aktardığım istatistikleri yazanlar bile bu kadar Nogayca,Kumanca veya Peçenekçe bilmiyorlardır.
Arapça tablolar çıkarmadım,çünki Arapça kökenli kelimelerin neredeyse %100 lük bölümü dini anlamlar taşıdıkları için Pomakça litaretürüne girmiştir ve inançla ilgi terimlerden oluşmaktadır.Bununda çok doğal olduğunu sanırım yazmama bile gerek yoktur.
Şimdi sizlere sırasıyla Kumanca & Nogayca & Peçenekçe dilleri ile Pomakcçanın karşılaştırmalı halini sunuyorum.Türkiye Türkçesi ilede anlamlarını yazdımki söz konusu adı geçen dillerin Pomakçayamı yoksa Türkiye Türkçesinemi daha yakın olduğunu görmenizi istedim.

 

 

 

 

TR Türkçe si Kumanca Pomakça
Ev Üy Kıshta
Yumurta Yumurtka Eytsa
Dağ Tav Planina
Gece Tün Nosht
Kelebek Köbelek Peperuga
Gün Kün Den
Akşam Keş Vecher
Tatlı Tatlı Slatka / Blagu
Adın Atıñ İme
Gel Kel Yala / Ela
Senin Seniñ Tvoy / Vahs
Ekmek Ötmeg Hlep / Lap
Bugün Bukün Dnes
Ver Bergil Day / Daymi
Nasıl Neçik Kak

 

TR Türkçe si Nogayca Pomakça
Elma Alma Yabalka
Balık Balık Riba
Kan Kan Kırf
Siyah Kara Cherno
Ölüm Olim Mırtva
Kitap Kitap Kniga
Köpek İyt Kuche
Yağmur Cavun Dısht
Taş Tas Kamen
Yüzük Yuzik Prsten
Gece Tun Nosht
Tuz Tuz Sol
Deri Teri Koja
Su Sıv Voda
Ateş Ot Ogan
Yıldız Yuldız Zvezda
Üç Uış Tri
Tilki Tulki Lesitsa
TR Türkçe si Peçenekçe Pomakça
Halk Bodun Narot
Şubat Ekiş Malkushen
Mart Veçem Golemi
Kitap Bitig Kniga
Zaman Ödüş Vreme
Üzüm Üzüm Grozde
Tavşan Tavışgan Zayek
Kedi Çedük Kote / Kotka
Balık Balık Riba
Tavuk Toh Kukoshka
Domuz Dosh Svin
Örümcek Örümcek Payek
Elma Elma Yabalka
Karpuz Büken Lebenitsa /Dina
Bahçe Kiri / Çug Gradina
İlaç Örünteg Lekova / Ap / Tsar
Elbise Keyit Dreyi
Karınca Yarmak Mravka / Mravuchka
Saat Örüg Chas

Not:Aynı zamanda tablolarda kullandığım kelimelerin kaynaklarınıda aktarmak istedimki , belki gerçekten Kumanca veya Nogayca öğrenmek isteyen çıkar.

İbrahim Kenar / Pomaknews Agency