Galata / Lovech / Bulgaristan

Galata, üzerinde çok şey yazılmış saf bir Pomak köyüdür.

Bulgar yazarlara göre, Selim Giray Han yönetiminde Tatar birlikleri, 1690 yılında İzvor, Leşniça, Gra­deşniça, Asen (Hısene) ve Peştera köylerini yakıp yıkmışlardır. Yıkılmasından sonra Peştera köyü, bulunduğu yere göre daha aşağıya kurulmuş ve Galata ismini almıştır. Bu Bulgar tezi, 1579 tahrir defteri tarafından bütünüyle yalanlanmaktadır. Zira, Galata 1690’dan sonra kurulmuş bir köy değildir; o daha 1579 yılında kurulu bir köydür.

Galata ilk kez 1579 mufassal defterinde kayıtlıdır. Dolayısıyla bu köyün 1545 ile 1579 yılları arasında kurulduğu sonucuna varabiliriz. Köyün yeni kurulduğunu, 1579 yılındaki nüfusunun azlığı da göstermektedir. Bu köyde 1579 yılında, 6 Müslüman hane, 5 Müslüman mücerred ve 5 Hristiyan hane yaşamaktaydı. Bu köyün 1579 öncesi yeni kurulduğuna dair bir kanıtımız daha var:

Fotokopi 3 (BOA, TD 718, s.407)

(Müslüman isimlerinden sonra)

Karye–i

Galata, tâbi-i Lofça, zeamet-i Ahmed, veled-i Mustafa Bey

(Müslüman isimlerinden sonra)

Nikola
Prişleç
Petko
Prişleç
Manol
Prişleç
Krali
Prişleç
Dimitri
Prişleç

Hane-i Müslim —-6
Mücerred-i Müslim–5
Hane-i Gebr—5

Görüldüğü gibi, Hristiyan hane reislerinin isimlerinin altına “Prişleç” yazılmıştır. Bu kelime, Bulgarcada “muhacir”, “göçmen”, “yeni gelme” gibi anlamlara sahiptir. Buna göre, bu köyün Hristiyanlarının bir başka köyden buraya geldikleri sonucuna varılabilir.

1579’da aynı köyde, 6 Müslüman hane ve 5 Müslüman mücerred bulunmaktadır. Dağ başında bir köyün, başka yerden gelen 6 Müslüman ve 5 Hristiyan hane tarafından kurulması hayret vericidir. Ayrı dinlere mensup olsalar da bu insanlar arasında birtakım bağlar bulundukları veya en azından aynı dili konuştukları düşünülebilir.

Belirtmek gerekir ki, Lofça Pomak köyleri arasında bütünüyle İslâmlaşan ilk köy Galata’dır. 1642 tarihli bir defter, Galata’nın saf bir Müslüman köyü olduğunu göstermektedir[86].

Fotokopi 4 (BOA, TD 775, s.130)

Keza, 1751 tarihli bir deftere göre, Galata’da 50 hane Müslüman olmasına karşın tek bir hane Hristiyan yoktur.

Fotokopi 5 (BOA, Kepeci Tasnifi – Mevkufat Defteri, no.2915, s.13.)

Kariye–i

Galata Timar
Reaya
Müslümânân
Neferen 50
Hane 10

1873 tarihli Salname-i Vilayet-i Tuna, Galata’da tek bir Hristiyan hanenin olmadığını buna karşılık 172 Müslüman hanenin bulunduğunu göstermektedir. Yine belirtelim ki, Galata, günümüzde de saf bir Pomak köyüdür. 1985’te Galata’nın nüfusu 2238 idi.
Bulgar yazarlar Galata ile birlikte İzvor-i Müslim, Gradeşniça, Pomaşka Leşniça’da XIX’uncu yüzyılda domuz beslendiğini iddia etmektedirler. Kaynak olarak 1873 tarihli Salname-i Vilayet-i Tuna’yı göstermektedirler. Petăr Petrov domuz sayılarını bile vermektedir: İzvor-i Müslim’de 1167 domuz, Galata’da 394, Gradeşniça’da 53 ve Leşniça’da 561 adet domuz varmış! Dahası, Petrov, bu köylerde domuz beslenmesinde şaşırtıcı bir yan olmadığını; zira, Pomakların Hristiyan âdetlerini muhafaza ettiklerini söylemektedir. Petrov, kaynak olarak 1873 tarihli Salname-i Vilayet-i Tuna’yı zikretmektedir. Ancak, her nedense domuz sayılarını aldığı bu Salnamenin sayfa numaralarını vermemektedir. Biz, bu köylerin 1873 Salnamesindeki kayıtlarını bulduk. Aşağıda 6 numaralı fotokopi bu köylerin kayıtlı olduğu Salname sayfalarını göstermektedir. Fotokopiden de görüldüğü gibi, bu köylerde domuz beslendiğine ilişkin tek bir işaret yoktur. Tersine, Salnamede tablonun domuz (canvar) sayısına ilişkin sütununa İzvor-i Müslim, Galata, Gradeşniça ve Leşniça köyleri için 0 (sıfır) rakamı yazılmıştır. Böyle bir yalanın niçin uydurulduğunu anlamak güçtür.

Bulgar yazarlar diğer yandan, Galata camisinin eski kilisenin temelleri üzerine kurulduğunu yazmaktadırlar. Kanımca bu, ihtimal dışıdır; zira 1579’da bir camiye veya kiliseye sahip olmak için Galata çok küçük bir köydür: Bu köyde sadece 6 Müslüman ve 5 Hristiyan hane vardır. 1579’da Galata’da bir kilise olma ihtimalinin çok düşük olduğu gibi, 1642 yılında da bu köyde bir kilisenin olması ihtimal dışıdır. Zira, 1642’de bu köyde Hristiyan kalmamıştır. Ayrıca, 1642’de bu küçük köyde, bir caminin veya bir imamın bulunduğuna dair TD 775 nolu defterde bir kayıt da yoktur.

Kaynak:
http://www.anayasa.gen.tr/pomteb.htm

Kemal Gözler

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (1 vote cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +1 (from 1 vote)
Galata / Lovech / Bulgaristan, 10.0 out of 10 based on 1 rating